متن نشریه شماره 399 مشخصات فنی عمومی سدها

افزودن به پسندها
متن نشریه شماره 399 مشخصات فنی عمومی سدها

توضیحات

فصل نهم - قسمت 6

9- 8-3- خاک‌ریزی مصالح ناتراوا در سطح تماس هسته و پی

سطح پی هسته رسی باید مطابق مشخصات، اصلاح شده و درست قبل از عملیات خاک‌ریزی، آخرین تمیزکاری انجام و سطح پی مرطوب گردد.

در روش‌های خاک‌ریزی باید اطمینان حاصل شود که مصالح خاکریز در محل تماس با سطح پی، اتصال مناسب داشته و نیز تراکم مناسب را به دست آورده است. روش تراکم بستگی به شیب سطحی که عمل تراکم باید روی آن انجام شود و نیز ناهمواری‌های آن دارد.

کوبیدن دستی می‌تواند برای تراکم خاکریز روی سطح ناهموار، حفرهها و فرورفتگی هایی که با ماشین‌آلات تراکم سنگین قابل‌دسترسی نیست، به کار رود.

خاکریزهایی که به‌گونه‌ای خاص توسط وسایل دستی متراکم می‌شود، باید در لایههایی که حداکثر ضخامت آن‌ها پس از تراکم 10 سانتی‌متر است، اجرا شود. ضمنا سطح بین لایهها باید با روش پیش گفته خراشیده و اصلاح شود.

قضاوت درباره نیاز به استفاده از خاک‌ریزی متراکم شده با دستگاه دستی به عهده مهندس ناظر است.

برای متراکم نمودن چند لایه نخست باید از غلتک چرخ لاستیکی استفاده نمود و پس از خاک‌ریزی و تراکم هر لایه باید سطحلایه با وسایل مناسب شخم و لایه بعدی اجرا شود. لایه هایی که به‌وسیله غلتک چرخ لاستیکی متراکم می‌شوند باید در لایههایی که پس از تراکم دارای ضخامت حداکثر 15 سانتی‌متر باشند، اجرا شود.

در هر صورت تایرهای لاستیکی باید ازنظر اندازه و تعداد به‌گونه‌ای انتخاب شود که بار هر چرخ برای تنظیم فشار 6 تا 10 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع از 5/12 تن تجاوز نکند. حداکثر سرعت غلتک باید بین 5 تا 8 کیلومتر در ساعت باشد.

خاک‌ریزی لایه اول به موازات سطح پی (سطح لایه افقی) برای سطح پی با شیب ملایمتر از 10:1 (عمودی: افقی) قابل‌قبول است به شرط آن‌که تنش برشی ایجاد شده در خاک در اثر حرکت به طرف بالای غلتک بر روی شیب، موجب دست خوردگی و شلشدگی خاک‌ریزی که قبلاً غلتک خورده است، نگردد.

برای خاک‌ریزی و متراکم کردن مصالح هسته بر روی سطوح با شیب تند باید مصالح مزبور در لایههای به ضخامت بیشینه 15 سانتی‌متر ریخته شده و بین لایه‌ها خراشیده شود. برای متراکم کردن هر لایه، 12 بار عبور غلتک از روی آن الزامی است.

خاکریز درسطحی با شیب تند باید به‌صورت شیب بالارو به طرف سطح با شیب تند، با شیب 6:1 تا 10:1 ریخته شود تا مولفه نیروی متراکم کننده به طرف شیب تند عمل کند. بار چرخ غلتک چرخ لاستیکی باید 5/12 تن باشد. تایرهای لاستیکی باید دارای اندازه و لایه‌های مناسب برای تحمل فشار 6 تا 8 کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع برای بار چرخ 5/12 تن باشد.

برای متراکم کردن لایه‌ها (به غیر از چند لایه اول) می توان از غلتک‌های پاچه بزی با بار چرخ 17 تا 35 تن نیز استفاده کرد.

خاکریز متراکم شده نباید دارای دانه‌های بزرگ تر از 5/2 سانتی‌متر باشد.

برای خاک‌ریزی بر روی سطوح نامنظم، بهتر است از مصالح پلاستیک و تغییر شکل پذیر استفاده شود تا هنگام متراکم ساختن، در اثر فشار به کلیه حفرات و گودال‌های سطح پی نفوذ کند. رطوبت خاک‌ریزی باید بین 1 تا 3 درصد بیش از رطوبت بهینه باشد. بهتر آن است که مصالح با حدود خمیری (پلاستیسیته) لازم انتخاب شود.

9- 8-4- خاک‌ریزی فیلترها

مصالح فیلترها باید متشکل از شن تمیز و خوب دانه‌بندی شده، و ماسه تمیز باشد، که از محل‌های تائید شده اخذ می‌شود. کلیه پیش‌بینی‌های لازم به‌منظور جلوگیری از اختلاط و یا ورود سایر مصالح به این قسمت باید انجام شود.

محل عبور و تعداد ماشین‌آلاتی که از روی فیلتر تردد دارند، باید توسط پیمانکار پیشنهاد و به تائید مهندس ناظر برسد. هرگونه مصالح خارجی که وارد قسمت فیلتر می‌گردد، باید با هزینه پیمانکار از داخل فیلتر برداشته و جایگزین گردد.

روش پخش قسمت‌های فیلتر درشت دانه و همچنین روش تهیه و حمل آن‌ها باید طوری باشد که اجزای درشت دانه و ریزدانه فیلترها، از یکدیگر جدا نشود. به این منظور پیمانکار باید برای پخش کردن مصالح، از یک وسیله پخش کن که قادر باشد مصالح را در تمام عرض فیلتر به شکل یک لایه پیوسته و هموار و همگن (با ضخامت تعیین‌شده) پخش نماید، استفاده کند. در محل اتصال به سنگ پی، مشخصات گفته شده در مورد هسته رسی عینا در مورد فیلتر نیز باید رعایت گردد. محدوده تراکم نسبی فیلتر و لایه انتقالی پس از عملیات خاکریز آزمایشی تعیین می‌گردد.

روش کنترل تراکم در مشخصات فنی خصوصی تعیین می‌شود. به‌هرحال هر خاکریز فیلتر که تراکم تعیین‌شده را تأمین نکند، مجدداً تا حصول درصد تراکم قابل‌قبول کوبیده خواهد شد. مقدار تراکم موردنظر با نسبت تراکم مصالح خاکریز در محل به تراکم آزمایشگاهی به‌صورت درصد بیان می‌شود.

9- 8-5- خاک‌ریزی زهکش و ناحیه انتقالی

مصالح زهکش و ناحیه انتقالی باید متشکل از ماسه یا شن و ماسه تمیز باشد، که از محل‌های تائید شده اخذ می‌شود. این مصالح باید از سنگ‌های سخت و سالم تشکیل شده و کم‌ترین تغی یرات شیمیایی و فیزیکی در آن‌ها ایجاد شده باشد.

دانه بندی مصالح باید در محدوده تعیین‌شده در مشخصات فنی خصوصی یا توسط مهندس ناظر قرار گیرد.

آماده‌سازی پی برای اجرای زهکش و نواحی انتقالی مطابق با موارد گفته شده در این مشخصات ضروری است.

مصالح زهکشی باید در لایه‌های پیوسته و تقریبا افقی، با ضخامت بیشینه 30 سانتی‌متر در حالت متراکم نشده ریخته شود. مصالح بارگیری شده باید به نحوی ریخته شود که بهترین توزیع ممکن از مصالح ایجاد شده و جداشدگی دانهها به کم‌ترین مقدار برسد.

میزان رطوبت مصالح زهکشی، قبل از تراکم و در حین آن، باید در سرتاسر لایه یکنواخت باشد. به‌طور کلی، مصالح باید به‌خوبی مرطوب شود تا تراکم مطلوب به دست آید، اما بیش از اندازه نیز مرطوب نباشد که تداخلی با تجهیزات حمل و پخش را موجب شود. مصالحی که مورد تائید مهندس ناظر نباشد، باید به هزینه پیمانکار با مصالح مناسب جایگزین شود. پیمانکار مسئول حفاظت خاکریزهای زهکشی ساخته‌شده می‌باشد. هزینه حفاظت از خاکریزها در بهای واحد فهرست بها گنجانیده می‌شود.

روش کنترل تراکم در مشخصات فنی خصوصی تعیین می‌شود. به‌هرحال هر خاکریز زهکش و ناحیه انتقالی که تراکم تعیین‌شده را تأمین نکند، مجدداً تا حصول درصد تراکم قابل‌قبول کوبیده خواهد شد. مقدار تراکم موردنظر با نسبت تراکم مصالح خاکریز در محل به تراکم آزمایشگاهی به‌صورت درصد بیان می‌شود.

9- 8-6- سنگریز

مصالح سنگریز باید از معدن سنگ مطابق نقشه‌ها، یا از مصالح حاصل از گودبرداری مطابق دستور مهندس ناظر تهیه شود. سنگریز باید خوب دانه بندی شده باشد و توزیع دانه‌های آن در محدوده تعیین‌شده در مشخصات فنی خصوصی یا توسط مهندس ناظر قرار گیرد. عملیات سنگریزی باید به‌گونه‌ای انجام شود که از جدا شدگی دانه ها، و به وجود آمدن تمرکز دانه‌های ریزتر یا به وجود آمدن حفره در سنگریز جلوگیری شود. درصورتی‌که چنین حفره هایی ایجاد شود، پیمانکار موظف است با استفاده از روش‌های موردتایید، حفره‌ها را به حداقل برساند.

 تختهسنگ‌های بزرگ تر از 90 سانتی‌متر باید از سنگریز جدا و مطابق دستور مهندس ناظر در قسمت‌های دیگر استفاده یا از کارگاه خارج شوند.

مصالح سنگریز باید در لایه‌های پیوسته و تقریبا افقی ریخته شود. ضخامت بیشینه لایه سنگریز نباید از 90 سانتی‌متر تجاوز کند.

عمل تراکم باید توسط یک غلتک ویبره مناسب و مورد تائید مهندس ناظر انجام شود. تعداد عبور غلتک روی مصالح باید با توجه به نتایج خاکریز آزمایشی تعیین گردد. به هر صورت روش نهایی اجرای خاکریز باید به تائید مهندس ناظر برسد.

روش کنترل تراکم در مشخصات فنی خصوصی تعیین می‌شود. به‌هرحال سنگریزی که تراکم تعیین‌شده را تأمین نکند، مجددأتا حصول درصد تراکم قابل‌قبول کوبیده خواهد شد. مقدار تراکم موردنظر با نسبت تراکم مصالح سنگریز در محل به تراکم آزمایشگاهی به‌صورت درصد بیان می‌شود.

9- 8-7- سنگ چین حفاظتی1 شیب بالادست

 تخلیه سنگ‌های حفاظتی باید تا حد ممکن در نزدیک‌ترین محل موردنظر در سنگریز صورت گیرد. جابجایی سنگ‌ها با بولدوزر مجاز نمی‌باشد. بلوک‌های بزرگ باید به‌وسیله جرثقیل‌های مخصوص و متحرک جابجا گردد و برای سطح رویه باید بلوک‌ها در کنار هم باشد. باید از تجمع بلوک‌های درشت در کنار هم و یا بلوک‌های ریز در کنار هم جلوگیری شود.

در صورت لزوم، فضای خالی بین بلوک‌ها را باید با قطعات کوچک‌تر توسط کارگران و با دست پر نمود تا یک لایه متراکم به دست آید.

ضخامت قشر سنگ‌های حفاظتی باید مطابق نقشه‌ها باشد.

مهندس ناظر می‌تواند به‌منظور کنترل ضخامت و دانه بندی سنگهای حفاظتی و تطبیق آن‌ها با دستورالعمل تعیین‌شده، دستور دهد که پیمانکار بلوک‌های سبک تر از حداقل وزن مجاز را از محوطه بدنه سد به هزینه خود خارج سازد و یا کلاً دستور عدم استفاده مجدد از این بلوک‌ها در مکان‌های دیگر را بدهد.

9- 8-8- خاکریزهای متراکم ویژه

مشخصات فنی برای خاکریزهایی که دارای شرایط ویژه‌ای ازنظر تراکم هستند دربند 9-4 از این مشخصات آورده شده است.

تراکم به دست آمده برای مصالح این خاکریزها باید مطابق با خاکریز ناحیه ای باشد که در آن اجرا می‌شود. مصالح خاکریز متراکم ویژه در لایه‌ها ی نازکتر ریخته می‌شود تا با وسایل موردنظر به تراکم مطلوب برسد.

زمانی که سطح پی یا لایه قبلی خاکریز بیش از حد صاف باشد، این سطح باید خراشیده شود و یا شخم زده شود تا سطح اتصال مطلوبی به دست آید.

هر لایه از خاکریز پس از آماده‌سازی با غلتک‌های ویژه، تخماق‌های مکانیکی، یا دیگر روش‌های مورد تائید مهندس ناظر اجرا خواهد شد.

در مجاورت تکیهگاه‌های پرشیب و نواحی دیگری که اجرای عملیات با محدودیتهایی روبهرو می‌شود، در صورت تائید مهندس ناظر می‌توان برای تراکم لایه ای از خاکریز که عرض افقی آن از 60 سانتی‌متر تجاوز نمی‌کند، به‌جای تخماق‌های مکانیکی از وسایل چرخ لاستیکی استفاده کرد، مشروط بر آن‌که سطح صافی که از عبور چرخ‌ها به جا می ماند قبل از اجرای لایه بعدی مطابق با موارد گفته شده در این مشخصات اصلاح شود.

کنترل رطوبت و تراکم خاک مطابق با شرایط خاکریز ناحیه مربوط صورت می‌گیرد. پیمانکار باید با پیشرفت کار، چاله‌های آزمایشی لازم برای بررسی و اخذ نمونه از خاکریزهای با تراکم با شرایط ویژه، حفر کند. مهندس ناظر زمان و

1- Rip Rap

موقعیت حفر چالههای آزمایشی را تعیین خواهد کرد. چالههای آزمایشی باید مطابق با نظر مهندس ناظر با مصالح خاکریز اطراف آن مجدداً پر شوند.

پرداخت بهای خاکریزهای با تراکم با شرایط ویژه در ردیفی از فهرست بها و در قالب واحد متر مکعب خاک‌ریزی، مشتمل بر هزینه خراشیدن سطح اتصال، ریختن و مرطوب کردن، و تراکم با شرایط ویژه مصالح خاکریز پیش‌بینی شده است.