متن نشریه شماره 399 مشخصات فنی عمومی سدها

افزودن به پسندها
متن نشریه شماره 399 مشخصات فنی عمومی سدها

توضیحات

فصل هفتم- قسمت 2

الف - دستگاه‌ها و تجهیزات حفاری

پیمانکار موظف است وسایل حفاری استاندارد از قبیل دستگاه‌های حفاری دورانی و ضربهای1 را تهیه و پس از تائید مهندس ناظرآنها را مورداستفاده قرار دهد. برای خنک نمودن سرمته حفاری و یا شستشوی گمانهها، باید از آب تمیز یا مخلوط آب تمیز و هوا استفاده کرد. قطر گمانههای تزریق در شرایط معمولی نباید از 66 میلی متر بیشتر و از 36 میلی متر کمتر باشد.

‌ب- دستگاه‌های مخلوطکن2

پیمانکار موظف است از مخلوط کن مکانیکی که دارای سرعت زیاد و دورکافی بوده و قادر به تهیه دوغاب کلویی دی می‌باشد، استفاده نماید. این مخلوط کن باید مجهز به یک دستگاه اندازه‌گیری دقیق آب برحسب لیتر باشد تا امکان اندازه‌گیری حجم آب موجود در ملات میسر گردد (ترجیحاً 1500 تا 2500 دوردر دقیقه). انواع اصلی مخلوط کن‌ها که برای تهیه دوغاب تزریق مورداستفاده قرار می‌گیرد عبارتند از مخلوط کن‌های کلوییدال و مخلوط کن‌های پرهدار. علاوه بر مخلوط کن باید یک هم زن3 با ظرفیت و سرعت مشابه مخلوط کن در نظر گرفت.

‌ج- پمپ‌های تزریق

هر یک از پمپ‌ها باید قادر به نگهداری یکنواخت فشار تخلیه، پمپاژ مخلوط ماسه، سیمان و آب باشد. این پمپ‌ها باید از نوع مخصوصی که برای پمپاژ دوغاب بکار میرود، باشند.

دوغاب باید به‌وسیله پمپ پیستونی، پمپ حلزونی چرخان، پمپ هیدرولیک و یا دیگر وسایل پمپاژ که مورد تائید مهندس ناظر باشد، تزریق گردد. یک دستگاه پمپ ذخیره نیز باید جزو ماشین‌آلات تزریق در نظر گرفته شود. پمپ‌ها باید قدرت ایجاد فشار مورد تائید مهندس ناظر را داشته باشند.

برای تزریق دوغابهای غلیظ که حاوی درصد بالایی از ماسه باشند و یا حتی برای تزریق دوغاب‌های سنگین، می‌توان با تائید مهندس ناظر از پمپ‌های حلزونی با ظرفیت مناسب استفاده کرد.

ظرفیت ظروف، قیفها و مخازن باید برای دو برابر میانگین مصرف هفتگی تزریق و تا خاتمه زمان قرارداد پیش‌بینی گردد.

پمپ تزریق باید قادر به تزریق مخلوطW:C = 0.6:1 با بده حداقل 50 لیتر در دقیقه و فشار حداقل 40 بار باشد. همچنین لازم است که پمپ هایی نیز که قادر به تزریق دوغاب (w /c/s = 0.8:1:1 ) تحت فشار 20 بار هستند در کارگاه موجود باشد.

‌د- پمپ‌های آزمایش آب

پمپ آزمایش آب تحت فشار باید قادر باشد تا 150 لیتر آب در دقیقه را پمپ نماید و فشار تا 15 بار را برقرار کند. همچنین باید مجهز به کنتور اندازه‌گیری آب برحسب لیتر باشد.

1- Drill Wagon

2- Mixer

3- Agitator

ه - مسدود کنندهها1

مسدود کننده‌ها باید متناسب با نیاز طرح از مواد پلاستیکی مقاوم، حلقه‌های قابل انبساط توسط هوا و آب، لاستیک و یا دیگر مواد مناسب که به انتهای لوله تغذیه دوغاب وصل می‌گردد، از نوع منفرد و یا دوبل، باشند. مسدود کننده‌ها باید از نوع پنوماتیک آبی یا بادی با طول و قطر متناسب با شرایط گمانه باشند. استفاده از مسدود کننده مکانیکی منوط به تائید مهندس ناظر خواهد بود. همچنین این وسایل باید در حالت انبساط، تحمل فشار آب و تزریق تا 40 بار (یا تا 20 درصد بیش‌تر از حداکثر فشار تزریق هر کدام که بیش‌تر باشد) را بدون نشت داشته باشند.

و- کنتور آب

کنتور آب باید قادر باشد فشار تا 25 بار را تحمل کند. ظرفیت این کنتور نباید کم‌تر از 6 لیتر در ثانیه باشد. یک دستگاه فشارسنج باید در مسیر جریان توسط یک لوله منشعب به لوله اصلی آب نصب شود.

تقسیمات کنتور آب باید به‌گونه‌ای باشد که قادر به نمایش جریان آب از یک تا 5000 لیتر باشد. یک صافی همراه با شیر برای تمیز نمودن در مسیر جریان آب (قبل از کنتور) نصب شود تا مانع ورود ماسه و سایر مواد به داخل کنتور شود. در مسیر جریان و قبل از کنتور، باید یک مخزن متعادل کننده فشار نصب شود. پیمانکار باید به‌طور مستمر کنتور آب را مورد آزمایش قرار دهد. حدمجاز تقریب کنتور 2 ± درصد است.

ز - فشارسنج ها

 این دستگاه‌ها باید تا فشار 50 کیلوگرم برسانتی‌مترمربع یا 20 درصد بیش‌تر از حداکثر فشار تزریق (هر کدام که بیش‌تر باشد) را نمایش دهند. دقت این دستگاه‌ها باید تا یک دهم کیلوگرم برسانتی‌مترمربع باشد.

‌ح- مخزن اندازهگیری2

این مخزن برای اندازه‌گیری حجم مایع موردنیاز دوغاب بکار میرود. در این مخزن بایدیک خط کش مدرج و یک لوله سرریز قابل تنظیم به‌منظور اندازه‌گیری دقیق حجم مایع موردنیاز تعبیه شده باشد. ظرفیت مفید این مخزن حداقل 90 لیتر است. پایههای مخزن باید طوری باشد که شیرخروجی بلندتر از ورودی مخلوط کن باشد.

‌ط- دستگاه خودکار ثبت فشار

پیمانکار باید برای هردستگاه پمپ یک دستگاه خودکار ثبت فشار و بده پیش‌بینی کند. این سامانه ثبت، الکتریکی خواهد بود و تغییر ولتاژ جریان برای آن نباید بیش از 10 ± درصد باشد. حد مجاز تغییرات قرائت دستگاه تا 3 ± درصد است.

1- Packers

2- Measuring Tank

‌ي- مخزن آب

چند مخزن آب و یا دستگاه‌های نظیر آن برای ذخیره آب اضافی باید از سوی پیمانکار تهیه گردد. این مخزن‌ها باید دارایدرجه بندی مناسب باشند.

‌ك- ابزار کنترل و انتقال دوغاب

شیرهای موردنیاز، فشار سنج با غشاء روغنی مناسب، شیلنگ فشار قوی به قطر داخلی 38 میلی متر، شیلنگ تغذیه، مسدود کننده، دستگاه ویبره، ابزار آلات کوچک دیگر جهت تغذیه دائم دوغاب و اندازه‌گیری فشار باید در کارگاه موجود و مطابق الزامات مشخصات فنی خصوصی باشد.

‌ل- کارگاه مرکزی تهیه دوغاب تزریق

درصورتی‌که دوغاب تزریق توسط یک پمپ مرکزی به انشعاب‌های مختلف برای تزریق فرستاده می‌شود، پیمانکار باید یک کارگاه مرکزی خودکار تهیه دوغاب، احداث نماید. در این کارگاه باید سیلوهای نگهداری سیمان، پوزولان، ماسه و... با سامانه اندازه‌گیری وزنی و کنتور آب برای تهیه دوغاب پیش‌بینی شود.

‌م- لوازم متفرقه

لوازم متفرقه مانند بالابرها برای بالا و پایین آوردن لوله‌های تزریق و یا کفیهای مکانیکی برای حمل مصالح دوغاب، پیمانه برای تزریق مصالح دوغاب، پمپ‌های کمکی و وسایل دیگر برای انجام عملیات تزریق باید تهیه و نگهداری گردند.

تجهیزات تهیه و تزریق دوغاب باید بهگونه ای باشد که همواره یک جریان رفت و برگشتی دوغاب به مخلوط کن یا هم زن از طریق پمپ برقرار باشد.

‌ن- وسایل ارتباطی

وسیله ارتباط تلفنی و یا بی‌سیم باید بین کارگاه تهیه دوغاب و یا هم زن و هر پمپ تزریق، برای مواردی که فاصله آن‌ها بیش از

50 متر است، برقرار شود.

7- 1- 3-4- برنامه و حجم کار

برنامه و حجم کاری اولیه حفاری و تزریق پرده آب بند در نقشه‌های پیوست قرارداد مقدماتی است و در صورت نیاز برحسب موقعیت حقیقی محل، قابل بررسی و تجدیدنظر می‌باشد. تعداد، فاصله، عمق گمانهها، فشار، در صد اختلاط دوغاب سیمآن‌که جهت تزریق به کار برده می‌شود و نیز عمق پرده آب بند همگی بستگی به نوع سنگ و مصالح روباره آبرفتی که دراثر حفاری نمودار می‌شود و نتایج حاصل از عملیات واقعی تزریق که با دستورالعمل مهندس ناظر انجام می‌شود، دارند. پیمانکار کارهای مندرج در قرارداد، شرایط زمین شناسی ساختگاه، نوع و جنس مصالح آبرفتی (در صورت ایجاد پرده تزریق در آن)، جنس سنگ، امکانات محلی، ارتباطات و تدارکات را مطالعه و سپس پیشنهاد خود را ارائه مینماید و بدین ترتیب مشخصات را به‌طور کامل می پذیرد. قصور مربوط به مسایل فوق و بار مالی ناشی از آن متوجه پیمانکار خواهد بود.

7- 1- 3-5- عملیات حفاری

عملیات حفاری گمانههای پرده تزریق باید مطابق مشخصات فنی خصوصی انجام شود. قطر و عمق گمانه ها، مشخصات مصالح مصرفی و آب موردنیاز در مشخصات فنی خصوصی اعلام می‌گردد. برای عملیات حفاری باید از آب تمیز استفاده نمود. ولی با تصمیم مهندس ناظر ممکن است استفاده از هوا نیز تائید گردد. منابع انرژی (سوخت)، آب یا هوای کافی باید درکارگاه موجود باشد. سطح آب زیرزمینی کم و یا گم شدن آب حفاری برگشتی، باید در کلیه گمانهها ثبت شود.

پیمانکار موظف است پیش نویس فرم دادههای مربوط به حفاری کلیه گمانهها را تهیه نماید. مغزههای حفاری اکتشافی، گمانههای کنترلی و گمانههای تزریق باید برای بازرسی و حفاظت، در جعبههای مناسب و با نظر و هماهنگی مهندس ناظر نگهداری شود. گمانههای تزریق باید در روی نقاط و با شیب و امتدادی که در نقشه‌ها نشان داده‌شده و با مشخصات ارائه‌شده توسط مهندس ناظر حفر شوند.

7- 1- 3-6- لوگ گمانههای حفاری

پیمانکار موظف است با روش صحیحی لوگ زمینشناسی تمامی گمانههای اکتشافی و کنترلی را تهیه نموده و به مشاور تحویل دهد. این لوگ باید شامل مشخصات تفصیلی و موقعیت کامل تمامی مصالح حاصل از حفاری، نتایج آزمایش فشار آب، موقعیت ناپیوستگیهای خاص و مصالح نرم و آبرفتی، نقاطی که ضمن حفاری، آب حفاری در آن گم شده و یا به‌طور غیر معمول کاهش یافته و نیز سایر موارد قابل توجه مرتبط با دلایل حفر گمانه، باشد. پیمانکار باید یک زمین شناس متخصص به‌منظور نظارت برحفاریها را در اختیار داشته باشد.

7- 1- 3-7- تزریق در روباره‌ها و مصالح آبرفتی

الف- آزمایش نفوذپذیری در روباره‌ها (لفران)

این آزمایش برای اندازه‌گیری نفوذپذیری در رسوبات دانه ای و در داخل گمانههای اکتشافی در قطعاتی که طول آن توسط مهندس ناظر تعیین می‌گردد، انجام می‌شود. قبل از هر آزمایش شستشو ی گمانه‌ها تا زلال شدن آب برگشتی باید ادامه یابد.

در داخل گمان‌های که قرار است آزمایش لفران انجام شود حتما باید لوله جدار نصب شود. قبل از شروع آزمایش، سطح آب زیرزمینی نیز باید توسط پیمانکار اندازه‌گیری و ثبت شود. مهندس ناظر قطعه مورد آزمایش و نوع آزمایش را به پیمانکار اعلام می‌نماید.

‌ب- عملیات آب بندی و تزریق روباره‌ها و مصالح آبرفتی

تزریقپذیری رسوبات آبرفتی بسیار دشوارتر از سنگ‌ها در شرایط نفوذپذیری مشابه است، از این رو پیمانکار باید با دقت عملیات آب بندی در روباره‌ها را به انجام رساند. همچنین مهندس ناظر جزییات عملیات (مانند حفر گمانهها، عمق گمانه‌ها و...) را بر اساس آنچه در مشخصات فنی خصوصی آمده، قبل از عملیات. به پیمانکار اب لاغ می‌نماید.

برای احداث پرده آب بند باید قبلاً عملیات تزریق آزمایشی، طبق مشخصات فنی ارائه‌شده از سوی مشاور طرح انجام پذیرد و از نتایج آن در احداث پرده آببند استفاده شود.

در حین حفاری گمانههای تزریق در روباره‌ها می توان از لولهگذاری و یا بنتونیت برای جلوگیری از ریزش دیواره گمانه‌ها استفادهنمود. حفاری ممکن است با روش دورانی یا ضربهای صورت گیرد.

در رسوبات با نفوذپذیری بسیار زیاد می‌توان حفاری و تزریق را با تائید مهندس ناظر به‌طور هم‌زمان انجام داد.

برای اجرای پرده تزریق در روباره‌ها و رسوبات آبرفتی باید از روش تزریق با لوله غلافدار1 استفاده شود. جزییات انجام این روش، عمق و قطر گمانهها توسط مهندس ناظر و بر اساس مشخصات فنی خصوصی قبل از شروع عملیات، به پیمانکار اعلام می‌گردد.

‌ج- روش تزریق و ترکیب دوغاب

روش تزریق در عملیات با لوله غلافدار بر اساس اعلام مهندس ناظر و معمولاً از پایین به بالا است. طول قطعات تزریق و ترکیب دوغاب پرکننده اولیه، بر اساس نتایج تزریق آزمایشی از سوی مهندس ناظر اعلام می‌گردد. دوغاب تزریق باید دارای ترکیبی باشد که با اعمال فشار در هنگام تزریق ایجاد شکستگی ننماید. ترکیب اولیه برای ساخت چنین دوغابی به شرح زیر پیشنهاد می‌گردد:

- آب 150 لیتر

- سیمان 95 تا 105 کیلوگرم

- بنتونیت 25 تا 30 کیلوگرم

بدیهی است این ترکیب پیشنهادی است و ترکیب نهایی باید پس از انجام تزریق آزمایشی و تجزیه و تحلیل نتایج آن از سوی مشاور به پیمانکار اعلام شود.

در تهیه دوغاب تزریق استفاده از رس توصیه می‌گردد. رس مزبور را می‌توان با توجه به منابع قرضه ریزدانه موجود در اطراف محل سد تهیه نمود. مشخصات فنی این رس بر اساس آزمایش‌های لازم تعیین و به پیمانکار اعلام می‌شود. رس موردنظر قبل از استفاده در دوغاب باید به آب اضافه شود و در مخلوط کن آن قدر مخلوط گردد تا به حالت کلوییدی درآید. ضمنا از مواد پرکننده نظیر کربنات سدیم نیز جهت سهولت در امر فوق، می‌توان با نظر مهندس ناظر استفاده نمود.

پارامترهای اصلی جهت انتخاب بهترین نوع دوغاب تزریق برای آبرفت در جدول (7-1) آمده است.

جدول 7- 1- انواع دوغاب سیمان

ماده تزریق سیمان، بنتونیت پارامتر

محلول کلوییدی محلول‌های شیمیایی رزینها

 0/02 – 0/05 0/02 0/5 قطر مؤثر دانهD10(mm)

 10-1 - 10- 3 10- 3 10-3 ضریب نفوذپذیری(Cm/s)

 100 -1000 1000 10 سطح ویژه دانه(Cm2 /gr)

به‌طورکلی در عملیات تزریق در آبرفت به روش لوله غلافدار، می‌توان با تائید و نظر مهندس ناظر از دوغاب‌های زیر استفاده کرد:

- دوغاب بنتونیت و سیلیکات، برای مقاطعی که نفوذپذیری آن‌ها بسیار پایین است.

- دوغاب رس و سیلیکات، برای مقاطعی که نفوذپذیری آن‌ها کم تا متوسط است.

1- Manchette Tube

جزئیات خاص

بازدید از صفحه توییتر 100%ضمانت برگشت وجه عضویت در کانال تلگرام پایمرد دات کام logo-samandehi linkedin.png